چهارشنبه ۱۵ آبان ۱۳۹۸, ساعت ۱۳:۰۰ |
نگاهی به آداب و رسوم مردم ترکمنستان در ایام نوروز

نگاهی به آداب و رسوم مردم ترکمنستان در ایام نوروز

یکی از رسوم نوروز در ترکمنستان برگزاری جشن ها و کنسرت های زیبا است

نوروز در ترکمنستان آداب و تشریفات خاصی دارد که برگزاری جشن‌ها و کنسرت رسمی در تالار اصلی شهر عشق آباد و برگزاری جشن های رسمی در تمام استان‌ها و شهرها و حتی روستاها یکی از آن‌هاست و علاوه بر جشن‌هایی که در دانشگاه‌ها، مدارس و حتی مهد کودک‌ها برگزار می‌شود، حضور مردم در پارک استقلال ترکمنستان بسیار چشمگیر است.

بطوری که گروه‌های مردم و دانش‌آموزان به صورت گروه‌های شادی‌بخش و هنرآفرین در پارک حاضر می‌شوند و بعضی از آنان لباس‌هایی در بردارند که روزگار گذشته و چگونگی مراسم نوروز را در آن ایام به یاد می‌آورد از جمله پیران سرخ‌پوشی که نوید‌بخش فرا رسیدن نوروزند و هنرمندانی که با لباس‌های زرین خود نمایشگر مجالس امرا و حکام در مراسم نوروزی و سلام عید هستند.

نگاهی به آداب و رسوم مردم ترکمنستان در ایام نوروز

آداب و رسوم مردم ترکمنستان در ایام نوروز

همچنین در این بین جوانانی هستند که به مناسبت نوروز به شادی می‌پردازند، خادمانی که طبق‌هایی شیرینی و شکلات و انواع میوه‌ها و هدایای نوروزی را در دست دارند این‌ها همه گروه‌های نمایشی و هنری تمرین کرده‌ای هستند که یاد مراسم نوروز را در گذشته زنده می‌کنند.

ازدحام این گروه‌ها و دسته‌ها به حدی است که گاهی هر گروه باید مدتی منتظر بماند تا نوبت هنرنمایی او برسد.در ایام نوروز شهر «عشق‌آباد» از تردد انسان‌هایی که لباس‌های رنگارنگ سنتی پوشیده‌اند و در خیابان‌ها مشغول قدم زدن و جولان دادن هستند، رنگارنگ و زیبا می‌شود.

آلاچیق‌هایی که در کنار خیابان‌ها و پارک‌ها بر پا شده است و از مردم با شیرینی و شربت پذیرایی می‌کنند از مظاهر دیگری است که در گوشه و کنار شهر به چشم می‌خورد و مردم ترکمنستان آن را فراموش نکرده‌اند.

نگاهی به آداب و رسوم مردم ترکمنستان در ایام نوروز

نوروز در ترکمنستان آداب و تشریفات خاصی دارد

«نوروز کجه»، «نوروز یارمه»، «بش بارماق»، «باورسک»، «چوربا» (شوربا) و آش با گوشت و شیر از غذاهای دیگری است که مردم در این روز به پختن و خوردن آن مشغول می‌شوند.

تاب‌بازی، اسب‌دوانی، کشتی، شطرنج و مهره‌بازی و همچنین برگزاری مسابقه خروس جنگی، شاخ زنی میش‌ها از جمله بازی‌ها و ورزش‌هایی است که این روز مردم را به خود مشغول می‌دارد.

یکی از بازی‌هایی که در نوروز ترکمنستان دختران را به خود مشغول می‌کند، بازی منجق آتدی است که نه فقط یک بازی که یک نوع فالگیری محسوب می‌شود.

روش این سرگرمی بدین گونه است که دختران دور هم جمع می‌شوند و یکی از ایشان کاسه‌ای را در دست می‌گیرد و آن را نزد دخترها می‌برد سپس هر دختر در دل نیتی می‌کند و یک منجوق را که نشانه‌ای دارد مشخص می‌کند که منجوق متعلق به اوست و در کاسه می‌اندازد آنگاه یکی از دختران یا زنان به ترتیب یک بیت از شعر بلند منجوق آتدی را می‌خواند و سپس فردی که کاسه را در دست دارد، بدون آنکه نگاه کند یکی از منجوق‌ها را از کاسه بیرون می‌آورد آن منجق متعلق به هر کسی که باشد، بیتی که در آن نوبت خوانده شده مربوط به اوست یعنی وی مطابق بیت خوانده شده خواسته و نیت خودش را تفسیر می‌کند.

نگاهی به آداب و رسوم مردم ترکمنستان در ایام نوروز

برخی از بندهای شعر منجوق آتدی به شرح زیر است:

نروز گلدی، یازگلدی قارقاگلدی، غاز گلدیاوتوران آدملارا بیلبیلدن آواز گلدینوروز آمد، بهار آمد زاغ آمد و غاز آمد

مردم منطقه «قری قلا»، یکی از بخش‌های شهر «قزل آروات سابق» یا (سردار امروزی) اعتقادات خاصی درباره زیارتگاه‌های آن منطقه به نام «بولاماکلی اولیا» و «قیر بی بی جان» دارند که تقدس این زیارتگاه‌ها را به نوروز مرتبط می‌سازند.

اینان معتقدند در گذشته‌های دور دختری با نام بی بی جان در این محل زندگی می‌کرده که یکی از حاکمان عاشق وی بوده در روز نوروز در این محل در حال تهیه سمنو بوده است که حاکم مذکور قصد می‌کند به زور به او دست یابد سپس بی‌بی‌جان به درگاه خداوند دست نیاز بلند می‌کند و گریه‌کنان از او می‌خواهد که وی را از دست حاکم نجات دهد.

نگاهی به آداب و رسوم مردم ترکمنستان در ایام نوروز

از جمله ترانه‌های نوروزی در ترکمنستان ترانه سنتی «شادیوانه» است

در آن هنگام در وسط زمینی که بین بی‌بی‌جان و حاکم قرار داشت شکاف عمیقی ایجاد می‌شود و دیگ سمنو نیز وارونه می‌شود و می‌ریزد خود او نیز احتمالا در همانجا مدفون می‌شود به همین دلیل این مکان را مقدس می‌شمارند و در ایام نوروز بدانجا می‌شتابند و با قربانی کردن گوسفند و پختن غذا صدقه می‌دهند و از درگاه خداوند طلب باران و فراوانی نعمت می‌کنند.

سروده‌های نوروزی

از جمله ترانه‌های نوروزی ترانه سنتی «شادیوانه» است که گروه‌هایی از جوانان در این ایام دور هم جمع می‌شوند و اشعار آن را به طور دسته جمعی می‌خوانند و بدین طریق اعلام می‌کنند نوروز فرا رسیده است، ترجمه فارسی برخی ابیات این سرود به شرح ذیل است:

«مختوم قلی» می‌گوید: (ترجمه فارسی)نوروز که فرا می‌رسد، جهان رنگین می‌شودابرها می‌غرند و کوهساران در مه غرق می‌شوندبی‌جان‌ها می‌گریند و زندگی پدیدار می‌شودزمین جامه سبزه به تن می‌پوشد و آب‌های روان جاری می‌شونزمین گنجینه‌های پنهان خود را آشکار می‌کندو زبان گنجشک‌ها در منقارش به آواز در می‌آیدبلبلی ندا می‌دهد، تمام جهان آباد استغرور حاکم مشو که جهان خراب می‌شودعاشقان خدا همواره زنده‌اندآنکه عاشق نباشد در عذاب قیامت گرفتار می‌شودتا بهارست سبزه زار و فراوانی هستو تا خشم هست قیامت هست، دنیا جایگاه تلاش است

«شیدایی» شاعر دیگر ترکمن می‌گوید: (ترجمه فارسی)

نوروز فرا رسید و جهان گلستان شدگل‌ها شکفتند و عندلیبان نغمه سر دادندسرخوش و شاد باش که هنگام شادی استروز سیر و گشت و در سبزه زاران استلاله‌ها شکفتند، صحرا و باغ و بستان شدنوروز با کرشمه آمد و طبیعت و گلزار شدرنگ سفید و قرمز و الوان طبیعت را فرا گرفتاز رحمت خداوندی طبیعت سبزه و لاله زار شد

ترجمه فارسی چند بیت از «ملانف» شاعر مشهور ترکمن پایان بخش این نوشته خواهد بود: شاه و پری و به سیر و سیاحت رفتند، چمن ریحان است امروزطوطی‌ها نغمه آواز سر دادند و بلبلان زبان در آوردند امروزتفاوتی نیست بین شاه و گدا برای همه یکسان است امروزبرده‌ها را بند گشودند، همه جا در امان است امروز

نگاهی به آداب و رسوم مردم ترکمنستان در ایام نوروز

نگاهی به آداب و رسوم مردم ترکمنستان در ایام نوروز

جشن ها و مراسم زیبای نوروز در ترکمنستان

نگاهی به آداب و رسوم مردم ترکمنستان در ایام نوروز

نگاهی به آداب و رسوم مردم ترکمنستان در ایام نوروز


منبع: بیتوته