پنجشنبه ۵ دی ۱۳۹۸, ساعت ۱۱:۰۴ |
اثر بلغور در رفع یبوست و کنترل بواسیر

اثر بلغور در رفع یبوست و کنترل بواسیر

بلغور براى انواعى از ناراحتیها از جمله براى رفع یبوست و کنترل بیمارى دایورتیکولار و کنترل بواسیر مفید باشد.بلغور یکى از مواد غذایى سنتى ایران و در عین حال از نظر مواد مغذى شفابخش بسیار ارزشمند است. متأسفانه در حال حاضر بخصوص در شهرها از الگوى غذایى مردم تا حدود زیادى حذف شده است ولى برعکس در کشورهاى مغرب‏زمین بخصوص در امریکا با توجه به جوانب درمانى آن در ردیف مواد غذایى مورد توجه گروه روشن‏فکر و دانشمندان تغذیه قرار گرفته و به انواع مختلفه تهیه و در بازار عرضه میشود.

برخلاف اغلب دانه‏هاى غلات و حبوبات که تا حدودى دیرپز هستند، بلغور چون قبلا نیم‏پخته شده و خشک شده است خیلى زود میپزد. در ایران بلغور را در روستاها با آسیاهاى دستى به‏ شکل گندم نیم‏کوب درمیآورند و بسته به معمول هر محل در برخى نقاط ریزتر و در بعضى نقاط درشت‏تر میباشد. و به‏طور کلى دو نوع است بلغورى که از گندم با پوست تهیه میشود و بلغورى که با گندم سفید کرده و بدون پوست تهیه میشود که در اینجا بلغور مفید مورد نظر ما بلغور با پوست است.

در مراکز تحقیقات بین المللى و در کانادا و امریکا تحقیقات زیادى در مورد آثار درمانى بلغور به‏عمل آمده از جمله تحقیقات نشان میدهد که خوردن بلغور میتواند نقش مهمى در جلوگیرى از سرطان کولون و سرطان پستان و دیابت داشته باشد به‏علاوه چون داراى مقدار قابل ملاحظه‏اى فایبر غیر قابل حل در آب است میتواند براى انواعى از ناراحتیها از جمله براى رفع یبوست و کنترل بیمارى دایورتیکولار و کنترل بواسیر مفید باشد.

بلغور معمولا به سه شکل عرضه میشود:

۱- بلغور کم‏ کوب که دانه‏ هاى آن درشت و هم عرض دانه‏هاى برنج است و براى پختن غذایى به شکل پلو و یا مخلوط با برنج مصرف میشود. در برخى موارد گندم کامل که قبلا جوشیده شده باشد عینا خشک شده و عرضه میشود.

۲-  بلغور نیم‏کوب که براى تهیه صبحانه به‏کارمیرود که تنها و یا مخلوط با شیر یا عسل میخورند.

۳- بلغور ریزکوب که براى تهیه انواع دیگرى از غذاها از جمله براى تهیه نوعى سالاد عربى به نام تابوله(Tabbouleh) به‏ کارمی رود.

نقش بلغور در رفع خطر از مواد شیمیایى بیماریزا که وارد بدن میشوند.

هر قدر در تهیه مواد براى رژیم غذایى دقت شود که بهداشتى و سالم باشند ولى باز خواه ناخواه هر روز در معرض برخورد با تعدادى مواد شیمیایى خطرزا خواهیم بود. دو دسته از انواع این گونه مواد خطرآفرین که جلوگیرى از تماس و برخورد با آنها بسیار مشکل و شاید غیر عملى باشد مواد نیترات‏ها و ترکیبات شیمیایى نیتریت‏ها هستند.

ترکیبات نیترات‏ها معمولا در اغلب سبزیجات نظیر چغندر- کرفس- کاهو و نظایر آن وجود دارند و نیتریت‏ها به‏طور کلى موادى هستند که معمولا به فرآورده‏هاى غذایى تجارتى نظیر ماهى دودى و انواع کنسروها و فرآورده‏هاى گوشتى تجارتى براى نگهدارى و جلوگیرى از خراب شدن آنها میزنند.این ترکیبات شیمیایى به‏طور مستقل و بخودى خود عیبى ندارند و مضر نیستند ولى همین‏که همراه مواد غذایى خورده میشوند، در بدن انسان تبدیل به ترکیبات مضرّ سرطان‏زایى به نام نیتروزامین‏ها میشوند(Nitrosamines).

و چون تقریبا اجتناب از خوردن نیترات‏ها و نیتریت‏ها در جوامع فعلى جهان عملى نیست، بنابراین راه حل دیگر براى گریز از برخورد با ضررهاى آنها رژیم غذایى مناسب و استفاده از مواد غذایى است که بتواند با آنها مبارزه کند و بلغور یکى از آن قبیل مواد غذایى است که در این‏باره میتواند خیلى کمک کند و مفید باشد. دکتر لیلیان تامپسون(Lilian Thompson Ph.D) استاد علوم تغذیه در دانشگاه تورنتو میگوید در بلغور یک ترکیب شیمیایى وجود دارد به نام فرولیک اسید”(Ferulic acid) که در بدن از تبدیل مواد نیترات‏ها و نیتریت‏ها به ماده خطرزاى نیتروزامین ممکن است جلوگیرى کند.

بعلاوه بلغور میتواند از راه دیگرى نیز براى جلوگیرى از سرطان کمک کند، آن وجود موادى است در بلغور به نام لینان(Lignan). لینان‏ها سرشار از مواد مبارز با سرطان هستند و بخصوص براى پیش‏گیرى از سرطان کولون (روده بزرگ) و پستان مفید میباشند.Lignan ها داراى خاصیت ضد اکسیدکننده میباشند یعنى با مولکول‏هاى اکسیژن مخرّب (رادیکال‏هاى آزاد) میجنگند و قبل از اینکه آنها بتوانند به سلول‏هاى سالم آسیبى برسانند، آنها را میبلعند. دکتر تامسون میگوید لینان‏ها حتى در مواقعى که تغییرات سرطانى اتفاق افتاده باشد نیز سلول را تحت مراقبت و محافظت قرار داده و مانع میشوند که روند پیشرفت سرطان از کنترل خارج شود.

نقش بلغور براى قلب‏

به‏طوریکه در مقالات قبلى شرح داده شده رادیکال‏هاى آزاد در سرطانى شدن سلول‏ها سهم دارند و بعلاوه رادیکال‏هاى آزاد در ایجاد آسیب به رگ‏هاى خونى نیز شرکت دارند و زمینه را براى مبتلا شدن به بیماریهاى قلبى آماده مینمایند.

لینان‏ها براى کمک به قلب از طریق حفظ و حمایت کلسترول نرمال نیز مؤثر میباشند. ممکن است ذکر اینکه، چون بلغور براى حفظ کلسترول مؤثر است، به‏عنوان یک غذاى شفابخش مورد توجه قرار میگیرد، براى عده‏اى از مردم تعجب‏آور باشد زیرا با گفته‏هاى دیگر دانشمندان تغذیه که همه جا صحبت از روش‏هایى براى کاهش کلسترول است ظاهرا متناقض به‏نظر میرسد، ولى این‏طور نیست زیرا کلسترول در مواقعى مضر است که مولکول‏هاى آن به‏خصوص مولکول‏هاى جز بد کلسترول(LDL)، مورد حمله رادیکال‏هاى آزاد قرار گیرند و مسموم شوند و در جدار رگ‏هاى خونى رسوب کرده موجب تنگ شدن عروق خونى و ایجاد اختلال در گردش جریان خون و مآلا موجب ناراحتى قلبى شوند، و الّا اگر کلسترول یعنى جز بد آن(LDL) مسموم نشود و مقدار جز خوب آن یعنیHDL نیز به مقدار کافى بالا باشد، کلسترول ذاتا از مواد بسیار لازم و ضرورى بدن انسان میباشد. بنابراین هر ماده غذایى از جمله بلغور که‏ کلسترول را از آسیب رادیکال‏هاى آزاد حفظ میکند میتواند خدمتى به قلب کرده و از بیماریهاى قلبى تا حدودى جلوگیرى نماید.

نقش بلغور در کمک به کاهش حدت بیمارى دیابت‏

دکتر دیوید جنکیدس(David Jenkids M.D.,Sc.D.,Ph.D) استاد علوم تغذیه و پزشکى در دانشگاه تورنتو میگوید، بلغور از طریق دیگر نیز میتواند به سلامت انسان کمک کند. زیرا بلغور داراى ضریب شیرینی نسبتا پایین است (در حدود ۶۹- ۶۰) در مقایسه با گلوکز که صد است. توضیح این مطلب این است که قند و یا به‏عبارت صحیح‏تر نشاسته‏اى که در بلغور وجود دارد خیلى آهسته‏تر از گلوکز و به‏تدریج در جریان هضم، هیدرولیز شده و به‏صورت قند قابل جذب درآمده و وارد جریان گردش خون میشود، و این کار نه فقط در ثابت نگهداشتن سطح قند خون کمک میکند که براى اشخاصى که مبتلا به دیابت هستند خیلى مهم است، بلکه ممکن است نقش مؤثرى نیز در کاهش خطر براى قلب داشته باشد.

بلغور سرشار از فایبراست‏

اگر مقدار فایبر در مواد غذایى بیشتر باشد مقدار کاهش کلسترول بیشتر محسوس است و خطر سرطان و دیابت نیز کمتر میشود، و به بیماریهاى هاضمه‏اى نظیر یبوست و بواسیر کمک میکند.

بلغور سرشار از فایبر است، در یک پیمانه بلغور در حدود ۸ گرم فایبر وجود دارد که در حدود ۱- ۳ نیاز روزانه توصیه شده براى بدن را تأمین میکند. و در مقایسه با برنج سفید که در یک پیمانه آن فقط ۸/ ۰ گرم فایبر وجود دارد قابل ملاحظه است.

خواص مهم بلغور ناشى از وجود فایبر غیر قابل حل در آن است. این نوع فایبر در مجارى هاضمه و در روده‏ها شکسته نمیشود و جذب نمیگردد، در روده میماند و آب زیادى جذب میکند و درنتیجه مدفوع حجیم‏تر و سنگین‏تر شده و راحت‏تر در روده‏ها حرکت میکند و آسان‏تر و سریع‏تر دفع میشود و مواد مضر سرطان‏زاى موجود در روده بزرگ نیز همراه مدفوع قبل از اینکه فرصت ایجاد خطرى براى کولون بکنند از بدن خارج میشوند.

در یک تحقیق ۴ ساله که در مرکز تحقیقات پزشکى در نیویورک سیتى در بیمارستان نیویورک به عمل آمده محققان ۵۸ نفر مرد و زن داوطلب را که مبتلا به پولیپ روده‏ بودند از نظر تأثیر رژیم غذایی مورد مطالعه قرار دادند. در این تحقیق به عده‏اى از مردان و زنان داوطلب روزانه در رژیم غذایى آنها مقدارى سبوس گندم که داراى ۲۲ گرم فایبر غیر قابل حل بود منظور شده بود و عده‏اى دیگر از مواد غذایى معمولى خود که میزان فایبر آن خیلى کم بود استفاده میکردند.

پس از خاتمه مدت آزمایش داوطلبان مورد بررسى کامل و دقیق پزشکى قرار گرفتند و مشاهده شده است گروهى که در رژیم غذایى خود از ۲۲ گرم فایبر هر روز استفاده میکردند یعنى از مواد غذایى میخوردند که روزانه ۲۲ گرم فایبر را تأمین میکرد در مقایسه با گروهى که در رژیم غذایى خود از فایبر استفاده نمیکردند، به احتمال بیشترى پولیپ‏هاى آنها منقبض و کوچک شده و در مورد بعضى از آنها به کلى از بین رفته است.

فایبر غیر قابل حل در آب، براى رفع یبوست نیز مؤثر است و دفع سریع‏تر مدفوع باعث میشود که مواد مضرّ سرطان‏زاى داخل روده بزرگ پیش از این که ایجاد آسیبى در سلول‏هاى سالم بکنند از صحنه خارج شده و همراه مدفوع دفع میشوند به‏علاوه جلوگیرى از یبوست خود براى کنترل بواسیر و بیمارى دایورتیکولاریس نیز مفید است.

بالاخره بلغور منبع سرشارى از مواد معدنى مورد نیاز بدن است و علاوه بر آهن و فسفر و روى در یک پیمانه بلغور مواد زیر موجود است:

- یک میلیگرم منگنز که در حدود نصف نیاز روزانه از بدن را تأمین میکند. منگنز براى حفظ سلامت استخوان‏ها و اعصاب و دستگاه تناسلى مفید است.

- ۱۵ میکروگرم سلنیوم(Selenium) که در حدود ۲۲ درصد نیاز روزانه بدن را تأمین میکند و براى حفظ و حمایت قلب و تقویت سیستم دفاع طبیعى بدن کمک میکند.

- ۵۸ میلیگرم منیزیوم که ۱۵ درصد نیاز روزانه بدن را تأمین میکند و به تنظیم ضربان قلب و فعالیت و اعصاب و انقباض عضلات و تشکیل استخوان‏ها کمک میکند.


منبع: بوعلی